Gdy taka superprodukcja, jak plenerowy koncert „Za miłość” inaugurujący Malta Festival 2026 spotyka się z tak wspaniałym odbiorem słuchaczy, świadczy to najwyższym poziomie artystycznym oraz realizacyjnym całej ekipy produkcyjnej. Biorąc pod uwagę wieloaspektowość i rozmach artystyczny tego wydarzenia, którego dyrektorką artystyczną była Natalia Kukulska, każdy z elementów technologii jak scenografia, dźwięk i światło stanowią filary tak pozytywnego odbioru wydarzenia jako całość. Jednak – przynajmniej naszym zdaniem – to warstwa dźwiękowa była w tym wydarzeniu najważniejsza. A za dźwięk podczas tej „telewizyjnej” superprodukcji odpowiadała niezwykle doświadczona w tego typu produkcjach firma – GMB Pro Sound, która dysponując systemami nagłośnieniowymi d&b audiotechnik i JBL Professional powierzyła to zadanie systemom JBL Professional VTX.
Radek Barczak
Adekwatny dobór konfiguracji sprzętowej do skali wydarzenia i optymalny projekt nagłośnienia to fundamentalne elementy wpływające na brzmienie i jakość odbioru produkcji muzycznej podczas plenerowego koncertu – zwłaszcza tej skali. Oczywiście, każdy etap realizacji jest istotny, ale to dobrze przygotowany system nagłośnienia jest kluczowym elementem niezbędnym dla zagwarantowania świetnego brzmienia takiej superprodukcji.
Na koncert „Za miłość” firma GMB Pro Sound jako nagłośnienie frontowe przygotowała system JBL VTX A12 składający się z 12 elementów na stronę. Jak zdradził nam inżynier systemu – Daniel Baranowski, wykonał strojenie sekcyjnie ze szczególnym uwzględnieniem górnych modułów grających na największą odległość oraz dolnych stanowiących down-fill systemu.
Grona główne zostały skątowane na 70 metrów, a na 60. metrze stanęły dwie wieże delay, gdzie powieszone zostały dwa grona po 10 modułów JBL VTX A8. Grona delay został skątowane do grania na 50 metrów. Zostały tak zestrojone czasowo z frontem, że idąc wzdłuż widowni kompletnie nie czuło się punktu wyjścia ze strefy FOH i wejścia w strefę delay! Inżynier systemu skromnie skwitował to słowami, że „Przecież i w JBL VTX A12, i w JBL VTX A8 są identyczne drivery i falowody, to dlaczego miałbyś słyszeć różnicę?”. :-)
Te drivery to jeden z sekretów świetnego brzmienia systemów JBL VTX. Pierścieniowe drivery JBL miały premierę w systemie JBL VTX V25 w postaci dwucewkowej konstrukcji D2, a następnie pojawiały się w kolejnych systemach VTX: w VTX V20 w wersji D2, a w VTX A12, VTX A8 i VTX A6 w wersjach z pojedynczą membraną pierścieniową.
W przypadku klasycznych membran kopułkowych, przy dużych częstotliwościach środek membrany zaczyna poruszać się inaczej, niż obrzeże membrany, pojawiają się niepożądane rezonanse i rosną zniekształcenia. Zastosowanie pierścieniowych membran z polimeru Teonex przekłada się na bardzo małą masę membran, wewnętrzne tłumienie rezonansów, niższe zniekształcenia i bardziej liniową odpowiedź. Do tego membrana pierścieniowa jest w mniejszym stopniu narażona na wspomniany break-up (ang. cone/diaphragm break-up) - oznacza moment, w którym membrana przestaje poruszać się jako idealnie sztywna całość i zamiast jednolitego ruchu tłokowego, różne jej fragmenty zaczynają drgać niezależnie. Przy klasycznych kopułkowych membranach środek membrany może poruszać się inaczej, niż jej obrzeża. Może się również zdarzyć, że sąsiednie obszary mogą drgać w przeciwnych fazach, a to jak wiadomo znacząco degraduje równomierność częstotliwościową propagacji dźwięku! Pierścieniowe membrany w driverach JBL dla systemów VTX są w o wiele mniejszym stopniu narażone na to zjawisko, a to przekłada się bezpośrednio na jakość brzmienia.
By zapewnić optymalne chłodzenie cewek driverów, konstruktorzy JBL zastosowali „wężykowe” kanały chłodzenia w magnesach – dzięki takiemu zabiegowi kanały chłodzące mają większą długość i tym samym zapewniają wyższą efektywności chłodzenia, niż klasyczne szczeliny o kształcie okręgu. Sprytne. I przekłada się na większą odporność na przegrzanie przy maksymalnych poziomach głośności.
Kolejnym elementem wpływającym na niezwykle niskie zniekształcenia cechujące drivery pierścieniowe JBL stosowane w serii VTX jest zastosowanie membran wykonanych z polimeru, a nie na przykład z tytanu. Tytan – fakt - charakteryzuje się ogromną wytrzymałością, ale jednocześnie jako metal charakteryzuje się sporymi zniekształceniami harmonicznymi. Poniżej możecie zobaczyć „rozkład” częstotliwościowy impulsów w czasie 85 ms – wyraźnie widać wydłużone wygaszanie dużych częstotliwości w membranie z tytanu.
Polimer Teonex ma również ogromną wytrzymałość, ale praktycznie nie generuje zniekształceń harmonicznych. Tak wygląda wygaszanie dużych częstotliwości w przypadku pierścieniowego drivera JBL D2 z pierścieniowymi membranami z polimeru.
W rozmowie o konfiguracji systemu na koncert „Za miłość” inżynier systemu firmy GMB Pro Sound - Daniel Baranowski stwierdził, z powodu niskich zniekształceń systemów JBL VTX z driverami pierścieniowymi zdarzają się sytuacje, w których realizatorzy grają głośno, nawet bardzo głośno – na poziomie 105 – 108 dBA nie mając świadomości, że... grają tak głośno :-) Bo system nawet przy najwyższych poziomach ma niewielkie zniekształcenia i kolokwialnie mówić „nie krzyczy”. Dopiero rzut okiem na pomiar SPL uświadamia, jak jest głośno...
Seria JBL VTX ma również zaimplementowane woofery o wyjątkowej konstrukcji – są to nietypowe dwucewkowe przetworniki w technologii Differential Drive. Celem było jednoczesne zwiększenie mocy, zmniejszenie masy i ograniczenie kompresji termicznej. W tej konstrukcji istnieją dwie niezależne szczeliny magnetyczne. Dwie cewki znajdują się na jednym karkasie, a obie cewki są zasilane jednocześnie i współpracują mechanicznie, napędzając tę samą membranę. Każda z cewek pracuje w swoim własnym polu magnetycznym, a obie siły sumują się. Te przetworniki mają niższe zniekształcenia – zarówno harmoniczne, jak i intermodulacyjne (!), bardziej liniowy przebieg BL(x) i lepszą kontrolę membrany przy dużych wychyleniach.
Zarówno JBL VTX A12, jak VTX A8 to 3-drożne systemy z wyjątkowo rozwiązaną sekcją średniotonową. Przede wszystkim, zastosowano 4 mniejsze przetworniki, umieszczone symetrycznie w falowodzie RBI (Radiation Boundary Integrator) – falowód ten stanowi monolit z wylotami falowodów driverów wysokotonowych, a jego konstrukcja zapewnia niższy współczynnik dyfrakcji krawędziowej. Ciekawą cechą konstrukcji jest również to, że falowód RBI ze specjalnie zaprojektowanymi szczelinami jest również elementem chłodzącym przetworniki :-) Dość powiedzieć, że dyspersja 90° w JBL VTX A12 działa już od 250 Hz (!), a w VTX A8 od 350 Hz. RBI znakomicie kontroluje rozkład energii kształtując jej geometrię. Średniotonowe przetworniki są tym samym „wprowadzone” w strukturę falowodu. Dzięki temu przejście MF → HF jest bardziej płynne. Do tego zastosowanie w VTX A12 czterech mniejszych przetworników średniotonowych w dwucewkowej technologii Differential Drive zapewnia dużą odporność na kompresję i zapewnia bardzo wysokie poziomy ciśnienia w swoim zakresie pracy. A trzeba pokreślić, że to odpowiednio czytelny i niewysilony środek pasma odpowiada za czytelne przeniesienie najważniejszych treści muzycznych.
W projekcie nagłośnienia na koncert „Za miłość” istotnymi elementami dla stref bezpośrednio przed sceną były wieloelementowe zestawy funkcjonalne front-fill - po dwa zestawy głośnikowe JBL VTX F15 z lewej i prawej strony oraz centralnie, w nietypowy sposób zamontowanych 6 modułów JBL VTX A6 jako front-fill.
Za pasmo basowe odpowiadało 12 subbasów JBL VTX B28 ustawionych przed sceną w 6 słupkach o konfiguracji kardioidalnej.
Wszystkie elementy systemu JBL VTX były zasilane z końcówek Crown i-Tech HD 4x3500, które pracowały pod kontrolą aplikacji JBL HiQnet Performance Manager.
Wiadomo, że ostateczny efekt brzmieniowy koncertu to wynik wielu zmiennych i efekt pracy wielu osób – począwszy od... aranżerów, wokalistów, muzyków, odpowiedniego dopasowania mikrofonów, zapewnienia występującym na scenie artystom wiarygodnego odsłuchu.
Tak, by mogli się skupić na elemencie wykonawczym, a nie na walce ze dobrym „słyszeniem się” – tu wielkie ukłony dla Mateusza Sołtysika, który był odpowiedzialny z realizację odsłuchów.
Bezsprzecznie kluczowa jest również rola frontowego realizatora dźwięku – tutaj wielkie ukłony dla Mateusza „Matiusa” Michalika, który na konsolecie Allen & Heath dLive cudownie ogarnął brzmieniowo miks całkiem potężnego składu. Łącznie ze sceny płynęło 116 sygnałów wejściowych (!).
Jednak to wszystko nie mogło by dać tak pozytywnego odbioru koncertu przez Publiczność, gdyby nie profesjonalna ekipa GMB Pro Sound i zawodowo przygotowany, precyzyjnie wystrojony przez inżyniera systemu Daniela Baranowskiego, jednolity brzmieniowo system JBL Professional VTX A-series. To jeden z najważniejszych elementów, by występy wspaniałych Artystów mogły tak dobrze zabrzmieć. Bo trzeba podkreślić, że opinie o brzmieniu tego koncertu były jedynie pozytywne!
Nagłośnienie koncertu plenerowego – szczególnie „telewizyjnego”, podczas którego odbywa się również transmisja lub rejestracja obrazu, wymaga szczególnego podejścia do konfiguracji i doboru sprzętu oraz ogromnego know-how. Tu nie ma miejsca na błędy. Firma GMB Pro Sound kolejny raz udowodniła, że znakomicie się sprawdza w tego typu realizacjach. Wkrótce zaprosimy Was do obejrzenia interesującego materiału wideo, w którym będziecie mogli poznać szczegóły tak dużych realizacji.
Realizacja nagłośnienia: GMB Pro Audio
Dystrybucja JBL Professional: ESS Audio
